Nie tylko „przedsiębiorcze mamy” mają problem z ZUS-em, gdy w czasie ciąży założą działalność gospodarczą. ZUS swoją kontrolą obejmuje również kobiety w ciąży, zatrudnione na umowę o pracę, które w czasie trwania stosunku pracy, dokonały jej zmiany i dostały podwyżkę lub zmieniły stanowisko na „lepiej płatne”. W takich sytuacjach bardzo często, po przeprowadzeniu kontroli, ZUS wydaje decyzję, w której kwestionuje wysokość otrzymywanego wynagrodzenia, a więc podstawę wymiaru składek i dokonuje jej obniżenia. I tu powstaje pytanie, czy ZUS może dokonywać takiej weryfikacji umowy o pracę? Na to pytanie odpowiedzieć ma Trybunał Konstytucyjny. 

Do Trybunału Konstytucyjnego zostało bowiem skierowane pytanie prawne o treści:  czy art. 83 ust. 1 i 2  art. 41 ust. 12 i 13, art. 68 ust. 1 oraz art. 86 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej SysUbSpołU -jednolity tekst: Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) interpretowany w ten sposób, iż stanowi podstawę kompetencyjną dla organu ZUS ustalania wysokości podstawy wymiaru składki ZUS na ubezpieczenie chorobowe (macierzyńskie) poprzez weryfikacje wysokości wynagrodzenia pracownika mimo istnienia ważnej i wykonanej umowy o pracę oraz pobranej od niej składki w wysokości adekwatnej do wynagrodzenia umownego, nie naruszaart. 2, art. 7, art. 10, art.32, art. 84, art.87, art.217 Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997r. ( Dz. U. Nr 78, poz.483 )?

W ocenie Sądu Okręgowego w Częstochowie Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, który skierował pytanie do Trybunału, obowiązujące przepisy nie dają podstawy kompetencyjnej do weryfikacji wynagrodzeń pracowniczych w zgodzie z zasadami konstytucji, gdyż nie zawierają kryteriów weryfikacji. Ich sądowe uzupełnianie poprzez stosowanie Kodeksu CywilnegoKodeksu Pracy czy zasad prawa wydobytych z systemu (z poziomu ustawy) narusza standard, nie tylko pewności prawa ale także wymóg ustawowej regulacji tej materii (art.84, art.87, art.217 Konstytucji). Tym samym zarówno ZUS jak i sądy wkraczają w dziedzinę zarezerwowaną dla ustawodawcy naruszając art.7 i art.10, art.87 Konstytucji. Praktyka ZUS weryfikacji podstawy wymiaru składki ZUS opiera się na założeniu, iż indywidualna relacja wysokości składki do świadczenia jest nadużyciem prawa (wykorzystaniem systemu ubezpieczeń) w sytuacji otrzymywania nadmiernie wygórowanego wynagrodzenia. Organ ZUS odwołując się do zasady solidaryzmu, (która oparta jest na optyce całości) analizuje indywidualne relację wysokości składki do świadczenia (optyka indywidualna). Idea solidaryzmu jednak oparta jest na nieekwiwalentności składki i świadczenia w relacji indywidualnej. Idea weryfikacji podstawy składki jest zatem wewnętrznie sprzeczna i oparta na błędnym założeniu. Koncepcja weryfikacji podstawy składki wiąże się z pytaniem czy ZUS może częściowo unieważniać elementy wykonanej umowy o pracę?

Sprawa została zarejestrowana w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 9/05. Na chwilę obecną brak jest informacji, co do terminu jej rozpatrzenia.

Pełną treść pytania prawnego znajdziesz tutaj